Telepraca w Austrii: co uzgodnić na piśmie przed pracą poza biurem

Regularną pracę poza firmą trzeba w Austrii uzgodnić z pracodawcą na piśmie, wskazując także miejsca jej wykonywania. Wynika to z § 2h ust. 2 ustawy dostosowującej prawo umów o pracę (Arbeitsvertragsrechts-Anpassungsgesetz, AVRAG): telepracę (Telearbeit) wraz z miejscami jej wykonywania pracownik i pracodawca uzgadniają na piśmie ze względów dowodowych. Telepraca jest dobrowolna: według austriackiego Ministerstwa Pracy, Spraw Społecznych, Zdrowia, Opieki i Ochrony Konsumentów (Sozialministerium) i Izby Gospodarczej Austrii (Wirtschaftskammer Österreich, WKO) pracownik nie ma prawa do telepracy, a pracodawca nie może jej jednostronnie nakazać. Zanim ustalisz pierwszy stały dzień pracy z domu, przygotuj konkretne propozycje do porozumienia.

Telepraca w rozumieniu § 2h ust. 1 AVRAG to regularna praca, wykonywana zwłaszcza z użyciem technologii informacyjno-komunikacyjnych, w mieszkaniu pracownika albo w innym miejscu, które nie należy do przedsiębiorstwa. Według WKO regularność oznacza pracę wykonywaną nie tylko okazjonalnie lub wyjątkowo; minimalna liczba godzin nie jest wymagana. Sozialministerium wyjaśnia, że przepisy AVRAG o telepracy (forma pisemna, narzędzia pracy, wypowiedzenie) nie mają zastosowania, gdy praca poza firmą odbywa się tylko okazjonalnie, a strony nie planują kolejnych regularnych dni telepracy.

Wskaż miejsca i organizację pracy

Od 1 stycznia 2025 r. przepisy obejmują regularną pracę także w innych miejscach niż własne mieszkanie, o ile nie należą one do przedsiębiorstwa. Sozialministerium podaje jako przykłady mieszkanie w miejscu głównego lub dodatkowego zamieszkania, mieszkanie bliskich, przestrzeń coworkingową czy kawiarnię internetową. Nie oznacza to swobody wybierania dowolnej lokalizacji: według WKO to, w jakich miejscach wolno wykonywać telepracę, jest sprawą porozumienia, a strony mogą nadal uzgodnić wyłącznie pracę we własnym mieszkaniu.

W porozumieniu nazwij dozwolone miejsca. Następnie ustal z pracodawcą:

• jak często pracujesz poza biurem i jak uzgadniacie konkretne dni;
• które obowiązki wymagają obecności w siedzibie;
• godziny pracy, dostępność i sposób rejestrowania czasu;
• sposób zgłaszania zmiany miejsca lub dnia telepracy.

To praktyczne ustalenia organizacyjne. Według Sozialministerium przy telepracy przepisy ustawy o czasie pracy (Arbeitszeitgesetz) i ustawy o odpoczynku od pracy (Arbeitsruhegesetz) obowiązują tak samo jak przy pracy w zakładzie. Zakładowy lub uzgodniony rozkład czasu pracy obowiązuje także w telepracy, jeśli porozumienie nie stanowi inaczej.

Zapisz, kto zapewnia sprzęt i płaci za jego używanie

Według § 2h ust. 3 AVRAG pracodawca zapewnia cyfrowe narzędzia potrzebne do regularnej telepracy; WKO wymienia komputer lub laptop, telefon i połączenie z internetem. Możecie uzgodnić korzystanie z twoich urządzeń, ale pracodawca musi wtedy pokrywać odpowiednie i niezbędne koszty. Koszty te można rozliczać ryczałtem.

Wymieńcie urządzenia oraz dostęp do potrzebnych systemów. Jeżeli korzystasz z własnego sprzętu, zapiszcie sposób obliczania zwrotu. WKO zaleca, aby przy ryczałcie zależnym od liczby faktycznych dni telepracy porozumienie określało też termin wypłaty. Według WKO, jeśli masz już prywatne łącze internetowe (np. abonament ryczałtowy), nie powstają z tego tytułu dodatkowe „niezbędne” koszty; strony mogą jednak dla jasności uzgodnić ryczałt.

Za szkody w sprzęcie udostępnionym przez pracodawcę odpowiadasz według ustawy o odpowiedzialności pracowników (Dienstnehmerhaftpflichtgesetz, DHG), która ogranicza zakres tej odpowiedzialności; według Sozialministerium te same zasady dotyczą bliskich mieszkających z tobą we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepis AVRAG mówi o kosztach cyfrowych narzędzi pracy. Podatkowy ryczałt za telepracę (Telearbeitspauschale) opisuje austriackie Ministerstwo Finansów (Bundesministerium für Finanzen) i ten poradnik go nie omawia.

Określ, jak kończy się porozumienie

Porozumienie o telepracy można zawrzeć na czas określony i przewidzieć w nim zasady wypowiedzenia (§ 2h ust. 4 AVRAG). Ustawa pozwala każdej stronie wypowiedzieć porozumienie z ważnego powodu z zachowaniem miesięcznego terminu na koniec miesiąca kalendarzowego. WKO podaje jako przykłady ważnych powodów istotną zmianę potrzeb zakładu albo zmianę sytuacji mieszkaniowej pracownika. Strony mogą też zakończyć porozumienie za obopólną zgodą (Sozialministerium).

Wypowiedzenie dotyczy samego porozumienia o telepracy, a nie umowy o pracę: zakończenie telepracy i zakończenie stosunku pracy to odrębne sprawy.

Masz już umowę Homeoffice?

Porozumienie o pracy w domu (Homeoffice) zawarte przed 1 stycznia 2025 r. obowiązuje dalej bez dodatkowych kroków (Sozialministerium), w pierwotnym brzmieniu (izba pracy — Arbeiterkammer, AK). Jeżeli dotyczy wyłącznie twojego mieszkania, nie zakładaj, że nowe przepisy pozwalają ci pracować również z kawiarni czy mieszkania rodziny. Według AK, jeśli praca ma odbywać się także w innych miejscach, dotychczasowe porozumienie trzeba odpowiednio dostosować i uzupełnić. Rozszerzenie lokalizacji uzgodnij z pracodawcą i zachowaj jego potwierdzenie.

Porozumienie może mieć także postać elektroniczną, np. przez firmowe narzędzia informatyczne, podpis mobilny (Handy-Signatur) lub e-mail (Sozialministerium); według WKO własnoręczny podpis nie jest wymagany. Przechowuj uzgodnioną wersję wraz z późniejszymi zmianami.

W firmie z radą zakładową (Betriebsrat) ramowe zasady telepracy, np. zapewnianie sprzętu i zwrot kosztów, może określać dobrowolne porozumienie zakładowe (Betriebsvereinbarung). Nie zastępuje ono jednak indywidualnego uzgodnienia telepracy (Sozialministerium, AK). Przy niejasnym zapisie o kosztach lub wypowiedzeniu pokaż dokument radzie zakładowej, jeśli działa w firmie, albo izbie pracy (AK).

Ten poradnik dotyczy pracy z uzgodnionych miejsc w Austrii. Nie omawia pracy wykonywanej z Polski ani z innego kraju.