Jak wystąpić o podstawowy rachunek płatniczy w Austrii?

Jeśli bank nie proponuje zwykłego konta, wyraźnie poproś o podstawowy rachunek płatniczy (Basiskonto). Przygotuj urzędowy dokument tożsamości ze zdjęciem i informacje o swojej sytuacji. Ten rachunek służy codziennym płatnościom, ale nie daje możliwości debetu. Poproś o przyjęcie wniosku dotyczącego właśnie tego produktu.

Zasady rachunku podstawowego określa ustawa o rachunkach płatniczych dla konsumentów (Verbraucherzahlungskontogesetz, VZKG), §§ 23–28.

Kto może wystąpić o taki rachunek?

Prawo do rachunku podstawowego (§ 23 VZKG) ma każda osoba będąca konsumentem i legalnie przebywająca w Unii Europejskiej, niezależnie od miejsca zamieszkania. Rachunek otwiera się w banku z siedzibą w Austrii. Osoba z polskim obywatelstwem nie musi więc uzyskać austriackiego obywatelstwa, aby z niego skorzystać.

Prawo obejmuje wyraźnie również osoby bez stałego miejsca zamieszkania (ohne festen Wohnsitz), osoby ubiegające się o azyl oraz osoby, których nie można wydalić z przyczyn prawnych lub faktycznych. Rachunek jest przeznaczony dla konsumentów — według broszury austriackiego Ministerstwa Spraw Społecznych, Zdrowia, Opieki i Ochrony Konsumentów (Bundesministerium für Soziales, Gesundheit, Pflege und Konsumentenschutz) nie służy działalności gospodarczej, samozatrudnieniu ani działalności rolniczej.

Zwróć się do banku w Austrii, który prowadzi rachunki płatnicze dla konsumentów. Jeśli bank odmówi otwarcia zwykłego konta, ma przekazać na papierze albo innym trwałym nośniku informację o rachunku podstawowym (§ 28 VZKG).

Osobie z innego państwa UE, która potrzebuje pomocy w konkretnym przypadku, bank ma bezpłatnie pomóc przy otwarciu i korzystaniu z rachunku. Poproś o wyjaśnienie niezrozumiałych punktów; nie oznacza to obietnicy obsługi po polsku.

Czy konto w Polsce przeszkadza we wniosku?

Według § 24 VZKG bank może odmówić, jeśli masz już rachunek płatniczy w banku z siedzibą w Austrii i możesz z niego korzystać w zakresie usług podstawowych. Samo posiadanie polskiego rachunku nie jest tym samym co posiadanie takiego konta w Austrii.

Ten powód odmowy nie działa, jeśli oświadczysz, że otrzymano zawiadomienie o wypowiedzeniu dotychczasowego austriackiego rachunku. Bank może sprawdzić, czy masz inne konto w Austrii, i poprosić o podpisanie oświadczenia na słowo honoru (ehrenwörtliche Erklärung). Jeśli masz konto w innym austriackim banku, możesz według broszury ministerstwa poprosić o jego zamknięcie i zmianę rachunku (Kontowechsel).

Przygotuj prostą listę: bank, kraj, numer rachunku i ewentualne wypowiedzenie. Dzięki temu łatwiej wyjaśnisz różnicę między kontem w Polsce a wcześniejszym kontem austriackim. Zachowaj dokument potwierdzający wypowiedzenie lub zamknięcie.

Drugi ustawowy powód odmowy dotyczy postępowania karnego o umyślne przestępstwo na szkodę banku lub jego pracowników — przy wniesionym akcie oskarżenia albo niezatartym skazaniu.

Jakie dane i dokumenty przygotować?

Bank musi ustalić i sprawdzić tożsamość klienta. Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy na rynku finansowym (Finanzmarkt-Geldwäschegesetz, FM-GwG, § 6) osoba fizyczna co do zasady osobiście okazuje urzędowy dokument tożsamości ze zdjęciem (amtlicher Lichtbildausweis). Przed wizytą potwierdź, jakie dokumenty bank przyjmuje w Twojej sytuacji. Nie zakładaj, że wystarczy przesłanie zwykłej kopii.

Osoby ubiegające się o azyl i osoby tolerowane, które nie mają innego dokumentu ze zdjęciem, mogą według § 23 VZKG wylegitymować się kartą wydaną w postępowaniu azylowym albo kartą dla osób tolerowanych (Karte für Geduldete).

Jeśli interesuje Cię otwarcie zdalne, zapytaj o dostępną procedurę. FM-GwG dopuszcza przy braku osobistego kontaktu m.in. identyfikację online z użyciem wideo; szczegóły techniczne zależą od banku i przepisów nadzoru.

Przygotuj również informacje o:

• wykonywanym zawodzie i zatrudnieniu lub działalności;
• źródłach dochodu i pochodzeniu pieniędzy;
• celu i planowanym sposobie korzystania z konta.

§ 6 FM-GwG zobowiązuje bank do uzyskania informacji o celu i charakterze relacji z klientem oraz o pochodzeniu środków. Samo zadanie takich pytań nie oznacza, że bank podejrzewa Cię o przestępstwo. Prawo do rachunku podstawowego nie usuwa tych obowiązków (§ 23 VZKG).

Podaj aktualne informacje, również gdy dopiero szukasz pracy. Wyjaśnij rzeczywiste źródło utrzymania i pieniędzy na koncie. Nie opisuj przyszłej, niepotwierdzonej wypłaty jako aktualnego dochodu; odpowiedź powinna odpowiadać obecnej sytuacji.

Brak stałego mieszkania nie wyklucza prawa do rachunku (§ 23 VZKG). Jeśli nie masz zwykłego adresu zamieszkania, zapytaj przed wizytą, jaki adres do korespondencji bank zaakceptuje i jak go udokumentować. Nie wpisuj fikcyjnego miejsca pobytu.

Zapisz otrzymaną listę dokumentów. Zaznacz, które już masz, a które trzeba uzupełnić. Jeśli bank prosi o dodatkowy dokument, poproś o jego dokładną nazwę oraz wyjaśnienie, jaką informację ma potwierdzać. Przynieś również wcześniejszą korespondencję dotyczącą odmowy zwykłego rachunku.

Jak wyraźnie złożyć wniosek o Basiskonto?

Podczas kontaktu z bankiem użyj nazwy produktu, a następnie poproś o formularz i instrukcję złożenia wniosku. Możesz napisać własnymi słowami: „Wnioskuję o podstawowy rachunek płatniczy — Basiskonto. Proszę o wskazanie potrzebnych dokumentów i potwierdzenie przyjęcia mojego wniosku”.

Wpisz dane zgodnie z dokumentami. Jeśli formularz pyta o posiadane rachunki, odpowiedz zgodnie z prawdą; nie usuwaj informacji o koncie w Polsce tylko dlatego, że ma ono inny status niż konto austriackie.

Zachowaj kopię wniosku i załączników oraz dowód przekazania. Przy osobistej wizycie poproś o potwierdzenie przyjęcia, a po wysłaniu elektronicznym zachowaj potwierdzenie z systemu. Zapisz także numer sprawy, jeżeli bank go nadał.

Przed podpisaniem przeczytaj nazwę rachunku na dokumentach. Gdy różni się od omawianego produktu, poproś o wyjaśnienie i poprawienie nieporozumienia jeszcze podczas rozmowy.

Otwarcie rachunku podstawowego nie może być uzależnione od wykupienia dodatkowych usług ani udziałów w banku, chyba że udziały muszą mieć wszyscy klienci (§ 23 VZKG).

Kiedy bank powinien rozpatrzyć wniosek?

Bank powinien otworzyć konto albo odmówić niezwłocznie, najpóźniej w ciągu dziesięciu dni roboczych od otrzymania kompletnego wniosku (§ 23 VZKG). Nie licz tego terminu od pierwszego pytania o ofertę.

Przy opóźnieniu ustal, czy bank wskazuje braki we wniosku, czy nadal sprawdza tożsamość lub informacje wymagane przez FM-GwG.

Poproś o listę braków i potwierdzenie, kiedy bank otrzymał komplet. Uzupełnienia wysyłaj z numerem sprawy, żeby można je było połączyć z pierwotnym wnioskiem. Jeśli kolejne odpowiedzi są niejasne, zbierz daty kontaktów i treść żądań do późniejszej skargi.

Co umożliwia rachunek podstawowy?

Według § 25 VZKG rachunek obejmuje wpłaty, wypłaty gotówki w okienku i w bankomatach, przelewy i zlecenia stałe, polecenia zapłaty oraz płatności kartą, także w internecie, w całym Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z usług można korzystać bez limitu liczby operacji. Jeśli bank ma oddziały i system internetowy, możesz korzystać z obu kanałów.

Korzystasz z dostępnych pieniędzy; nie ma możliwości swobodnego przekroczenia salda. Nie traktuj otwarcia konta jako przyznania kredytu. Karta kredytowa nie należy do usług rachunku podstawowego.

Bank musi traktować posiadaczy rachunku podstawowego tak jak innych klientów; warunki nie mogą być dyskryminujące.

Jak sprawdzić koszt przed podpisaniem umowy?

Ustawa wyznacza górną granicę rocznej opłaty za usługi rachunku podstawowego: bazowo 80 EUR, a dla osób szczególnie chronionych społecznie lub ekonomicznie 40 EUR. Kwoty są waloryzowane co dwa lata według wskaźnika cen konsumpcyjnych (pierwszy raz od 1 stycznia 2019 r.) i ogłaszane w federalnym dzienniku ustaw (§ 26 VZKG). Broszura ministerstwa (stan na 2020 r.) podaje po waloryzacji 83,45 EUR rocznie i 41,73 EUR rocznie; te same kwoty wymienia Izba Pracy Górnej Austrii (Arbeiterkammer Oberösterreich). Aktualną górną granicę potwierdź w tabeli opłat banku. Bank może pobierać mniej.

Do grupy z niższą opłatą należą według broszury ministerstwa m.in. osoby pobierające świadczenie minimalne (Mindestsicherung), osoby z dochodem poniżej minimum egzystencji, osoby bezdomne, osoby ubiegające się o azyl i porównywalnie słabsze ekonomicznie osoby z innych państw UE.

Poproś o aktualną tabelę opłat dla rachunku podstawowego i warunki obniżonej stawki. Sprawdź, czy kwota jest miesięczna, kwartalna czy roczna. Jeżeli ubiegasz się o obniżkę, zapytaj, jaki dokument potwierdza Twoją sytuację i kiedy bank zastosuje niższą stawkę. Zachowaj tabelę otrzymaną razem z umową.

Co powinno znaleźć się w odmowie?

Po odmowie bank ma niezwłocznie i bezpłatnie przekazać pisemną informację z konkretnymi powodami oraz o możliwości skargi do nadzoru finansowego i do pozasądowego organu rozjemczego, wraz z ich danymi kontaktowymi (§ 24 VZKG). Ujawnienie powodów może jednak być ograniczone ze względu na bezpieczeństwo narodowe, porządek publiczny lub przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.

Jeśli otrzymujesz tylko ustną odpowiedź albo ogólne „nie otwieramy takich kont”, zwróć się do komórki skarg banku (Beschwerdemanagement). Opisz, że sprawa dotyczy rachunku podstawowego, podaj datę wniosku i dołącz wcześniejszą korespondencję. Wskaż, czego oczekujesz: rozpatrzenia wniosku, wyjaśnienia braków albo pisemnej odpowiedzi.

Najpierw wykorzystaj drogę reklamacyjną banku. Zachowaj skargę, dowód jej złożenia i odpowiedź. Te materiały są potrzebne przy dalszym zgłoszeniu do nadzoru. Jeżeli odpowiedź podtrzymuje odmowę, sprawdź, czy odnosi się do argumentów i dokumentów z Twojego zgłoszenia.

Gdzie skierować sprawę poza bankiem?

Do austriackiego nadzoru finansowego (Finanzmarktaufsicht, FMA) przekaż opis sprawy i dokumentację wcześniejszej skargi do banku, wraz z pisemną odpowiedzią, jeśli ją otrzymasz. Skargę można złożyć przez formularz internetowy FMA albo pocztą. FMA nie rozstrzyga indywidualnych sporów ani nie otwiera konta; według broszury ministerstwa przy uzasadnionej skardze może nałożyć na bank karę administracyjną.

Możesz też skorzystać z bankowego organu rozjemczego (Gemeinsame Schlichtungsstelle der Österreichischen Kreditwirtschaft). Opis jego procedury obejmuje również spory o otwieranie rachunków.

Po wcześniejszej próbie rozwiązania sprawy z bankiem złóż pisemną skargę. Podaj dane swoje i banku, krótki przebieg zdarzeń oraz oczekiwane rozwiązanie. Dołącz wniosek, odmowę i korespondencję. Skargę można wysłać między innymi pocztą elektroniczną na office@bankenschlichtung.at.

Organ poprosi o zwolnienie banku z tajemnicy bankowej (Bankgeheimnis) i zgodę na wykorzystanie danych. Umożliwia to kontakt z bankiem. Postępowanie prowadzi się po niemiecku, a w sprawach transgranicznych także po angielsku.

Postępowanie wymaga gotowości banku do udziału. Organ rozjemczy może zaproponować rozwiązanie, które strony mogą przyjąć albo odrzucić. Udział w postępowaniu jest bezpłatny, lecz każda strona ponosi własne wydatki. Samo skierowanie skargi nie gwarantuje więc otwarcia rachunku.

Pomocy możesz szukać także w izbie pracy (Arbeiterkammer) lub w stowarzyszeniu konsumentów (Verein für Konsumenteninformation, VKI); broszura ministerstwa wskazuje też drogę sądową.